CEL SHADING LÀ GÌ? CÁCH CHIA SÁNG TỐI CHO NHÂN VẬT ANIME
Một nhân vật anime không cần shading quá phức tạp vẫn có thể trông rất có khối.
Điều quan trọng không phải blend thật mượt, mà là đặt mảng sáng và tối đúng chỗ.
Đó chính là điểm mạnh của Cel Shading — và cũng là lý do tôi thường khuyên người mới học cách tô này trước.
Bạn chỉ cần nhớ một workflow đơn giản:
Base Color → Shadow → Highlight
Nhưng trước khi đặt bóng, hãy trả lời một câu:
Ánh sáng đến từ đâu?
Cel Shading là gì?
Cel Shading là cách tô bóng bằng những mảng sáng–tối có ranh giới tương đối rõ, thay vì chuyển màu mềm liên tục như phong cách realism.
Ví dụ, với khuôn mặt anime:
Da có một màu cơ bản.
Dưới tóc mái có một mảng shadow.
Dưới cằm có bóng.
Một bên khuôn mặt tối hơn nếu quay khỏi nguồn sáng.
Không cần blend tất cả lại.
Cách này rất phù hợp với anime, manga, webtoon và character illustration.
Quan trọng hơn, Cel Shading buộc bạn phải quyết định:
Chỗ này đang sáng hay đang tối?
Đó là một bài tập rất tốt để học lighting.
Bước 1 — Chỉ chọn một nguồn sáng
Với người mới, hãy bắt đầu đơn giản.
Ví dụ:
Ánh sáng từ trên bên trái.
Bạn thậm chí có thể vẽ một mũi tên nhỏ bên cạnh canvas để nhắc mình.
Sau đó, với mỗi phần của nhân vật, hãy hỏi:
Phần này hướng về ánh sáng?
→ Giữ Base Color
Phần này quay khỏi ánh sáng hoặc bị vật khác che?
→ Đưa vào Shadow
Đừng vội dùng hai hoặc ba nguồn sáng.
Một nguồn sáng rõ ràng giúp bạn học nhanh hơn rất nhiều.
Bước 2 — Hãy nhìn nhân vật như các khối 3D
Đừng nhìn khuôn mặt chỉ như một hình phẳng.
Hãy đơn giản hóa:
Đầu → gần giống quả cầu
Cổ → hình trụ
Tay → hình trụ
Thân → một khối lớn
Tóc → một khối bao quanh đầu
Nếu ánh sáng đến từ trên trái, phía trên trái của khối thường sáng hơn, còn phía dưới phải thường tối hơn.
Đây là cách suy nghĩ quan trọng:
Khối lớn trước, chi tiết sau.
Nếu hình lớn chưa có cảm giác ba chiều, thêm bóng nhỏ trên mắt và tóc cũng khó cứu được tranh.
Bước 3 — Đặt bóng ở đâu trên khuôn mặt Anime?
Với nguồn sáng từ trên xuống, một số vị trí rất dễ bắt đầu:
Dưới tóc mái
Tóc chắn ánh sáng nên tạo bóng trên trán hoặc mắt.
Dưới cằm
Cằm tạo bóng xuống cổ. Đây là mảng bóng rất hữu ích để tách đầu khỏi cơ thể.
Một bên mũi
Không cần render mũi phức tạp. Một mảng shadow nhỏ thường đã đủ cho anime style.
Bên quay khỏi nguồn sáng
Nếu ánh sáng đến từ bên trái, phía phải khuôn mặt có thể tối hơn.
Nhưng đừng đơn giản chia mặt thành hai nửa. Hãy nhớ khuôn mặt vẫn là một khối cong.
Bước 4 — Tóc: Chia theo cụm lớn, đừng vẽ từng sợi
Đây là lỗi rất phổ biến.
Người mới nhìn tóc và bắt đầu shading từng lọn nhỏ.
Thay vào đó, hãy nghĩ:
Tóc lớn → cụm tóc → vài sợi nhỏ
Đầu tiên, tô toàn bộ Base Color.
Sau đó đặt bóng ở:
- Phần tóc phía sau đầu
- Phía quay khỏi ánh sáng
- Dưới những cụm tóc chồng lên nhau
- Khu vực gần cổ
- Dưới tóc mái
Cuối cùng mới thêm một vài chi tiết nhỏ.
Nếu zoom out mà bạn vẫn đọc được khối tóc rõ ràng, bạn đang đi đúng hướng.
Bước 5 — Tìm bóng ở những nơi các bộ phận chồng lên nhau
Nếu chưa biết nên đặt shadow ở đâu, hãy tìm nơi một bộ phận che ánh sáng của bộ phận khác.
Ví dụ:
Tóc → bóng lên mặt
Đầu → bóng lên cổ
Tay → bóng lên áo
Áo khoác → bóng lên lớp áo bên trong
Váy → bóng lên chân
Đây là cách rất dễ để người mới bắt đầu hiểu cast shadow — bóng đổ.
Sau đó mới nghĩ đến bóng trên bản thân khối, chẳng hạn một bên cánh tay quay khỏi nguồn sáng.
Bước 6 — Dùng một layer Multiply là đủ
Một cấu trúc layer đơn giản:
Line Art
Shadow – Multiply
Flat Color
Tạo một layer phía trên màu cơ bản và chuyển sang Multiply.
Sau đó dùng hard brush để tô mảng shadow.
Đừng dùng màu đen cho tất cả bóng
Thay vì đen, hãy thử một màu hơi:
tím,
xanh tím,
hoặc đỏ tím.
Ví dụ da có thể dùng shadow hơi đỏ tím để màu không bị xám và “chết”.
Nhưng nhớ:
Multiply chỉ là công cụ.
Nếu vị trí bóng sai, blending mode không thể sửa logic ánh sáng cho bạn.
Bước 7 — Hard Edge trước, blend sau
Cel Shading dựa nhiều vào cạnh rõ.
Vì vậy, người mới nên dùng hard brush trước.
Hãy hoàn thành toàn bộ mảng shadow rồi mới nghĩ đến việc làm mềm một vài cạnh.
Ví dụ:
Bóng tóc trên mặt → khá rõ
Bóng dưới cằm → rõ
Một số chuyển sáng trên má → có thể mềm hơn một chút
Nếu chưa biết nên hard hay soft:
giữ cạnh cứng trước.
Bạn sẽ dễ nhìn và sửa lỗi hơn.
Bước 8 — Highlight chỉ là bước cuối
Trước khi thêm highlight, hãy tắt toàn bộ hiệu ứng và nhìn tranh chỉ với:
Base + Shadow
Nếu nhân vật đã có cảm giác ba chiều, phần lighting cơ bản đang hoạt động.
Sau đó mới thêm một vài highlight ở:
mắt,
tóc,
mũi,
phụ kiện hoặc vật liệu bóng.
Không cần highlight ở mọi nơi.
Highlight càng ít nhưng đặt đúng chỗ càng dễ tạo điểm tập trung.
Bài tập đơn giản: 2 Value
Nếu muốn hiểu Cel Shading nhanh hơn, hãy tạm bỏ màu.
Chọn một sketch nhân vật.
Chỉ dùng:
xám sáng + xám tối.
Bước 1: Tô toàn bộ nhân vật xám sáng.
Bước 2: Chọn nguồn sáng từ trên trái.
Bước 3: Dùng xám tối tô:
- Dưới tóc
- Bên tối của mặt
- Dưới cằm
- Cổ
- Tóc phía sau
- Các phần quần áo bị che
Sau đó zoom out.
Tự hỏi:
Nhìn vào tranh, mình có đoán được ánh sáng đến từ đâu không?
Nếu có, bài tập đã thành công.
Nếu không, hãy chỉnh lại mảng lớn trước khi thêm chi tiết.
5 lỗi người mới thường mắc
1. Mỗi vùng có ánh sáng một hướng
Cách sửa: Xác định nguồn sáng trước khi shading.
2. Shadow quá vụn
Tóc và áo đầy những mảng tối nhỏ.
Cách sửa: Gộp chúng thành mảng lớn.
3. Dùng đen cho mọi bóng
Tranh dễ xám và nặng.
Cách sửa: Thử shadow có sắc tím, xanh hoặc đỏ.
4. Blend quá sớm
Bạn khó nhìn ra vị trí bóng có đúng hay không.
Cách sửa: Hard edge trước, blend sau.
5. Chi tiết trước, khối lớn sau
Mắt và tóc rất chi tiết, nhưng toàn bộ nhân vật vẫn phẳng.
Cách sửa: Làm theo thứ tự:
Khối lớn → Shadow lớn → Shadow nhỏ → Highlight
Công thức Cel Shading đơn giản cho người mới
Nếu chỉ cần nhớ một quy trình, hãy dùng:
- Flat Color
Tô màu cơ bản. - Light Direction
Chọn một nguồn sáng. - Big Shadow
Chia mảng tối lớn. - Cast Shadow
Thêm bóng do tóc, đầu và quần áo che nhau. - Zoom Out
Kiểm tra tổng thể. - Highlight
Thêm vài điểm sáng.
Xong.
Đừng thêm hiệu ứng chỉ vì thấy tranh còn “trống”.
Lời khuyên cuối cùng
Nếu Cel Shading làm bạn thấy rối, hãy đơn giản hóa.
Bỏ texture
Bỏ glow
Bỏ nhiều màu
Chỉ giữ:
Một nhân vật + một nguồn sáng + hai mảng sáng tối.
Sau đó hỏi ba câu:
Ánh sáng đến từ đâu?
Phần nào đang quay khỏi ánh sáng?
Vật nào đang che ánh sáng của vật nào?
Nếu bạn trả lời được ba câu đó, việc đặt shadow sẽ dần bớt phụ thuộc vào đoán mò.
Và đó mới là điều Cel Shading nên dạy cho người mới:
Không phải cách dùng layer Multiply.
Mà là cách nhìn một nhân vật 2D như một vật thể 3D đang đứng dưới ánh sáng.
